حجت الاسلام و المسلمین محمدصادق ربانی خوراستگانی از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری با تبریک به مناسبت فرا رسیدن سالروز میلاد منجی عالم بشریت، حضرت مهدی (عج)، اظهار داشت: علی رغم نگاه های تاریخی، حدیثی و کلامی به مسئله انتظار، از منظر «جامعه شناختی» کمتر به این موضوع پرداخته شده است. کتاب «کارکردهای اجتماعی انتظار حضرت مهدی (عج) در ایران معاصر» تلاشی است برای پرکردن بخشی از این خلأ پژوهشی.
استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم افزود: در این پژوهش، به این پرسش پاسخ دادهایم که باور به انتظار امام عصر (عج) در جامعه ایران معاصر، چه آثار و پیامدهای اجتماعی ملموسی به همراه داشته است؟ یافتههای تحقیق را میتوان در چهار کارکرد اصلی دستهبندی کرد:
۱. کارکرد امیدبخشی
وی گفت: نخستین و بنیادیترین کارکرد، ایجاد «امید» به آینده ای روشن در سایه حکومت حضرت است. این امیدواری، نیرویی حیات بخش در روحیه جامعه تزریق می کند و به مردم توان تحمل سختترین شرایط را میدهد. همانگونه که در روایات آمده، اگر امید نبود، مادر به فرزندش شیر نمیداد و کسی برای ساختن آینده تلاش نمیکرد. انتظار، این امید حقیقی و پایدار را به ارمغان میآورد.
۲. کارکرد پویایی اجتماعی
حجت الاسلام و المسلمین ربانی خوراستگانی تأکید کرد: نگاهی به جنبش های اجتماعی دویست سال اخیر ایران، از نهضت تنباکو با فتوای تاریخی میرزای شیرازی مبنی بر همردیفی استعمال دخانیات با «محاربه با امام زمان (عج)»، تا نهضت مشروطه و انقلاب اسلامی، نشان می دهد که اندیشه انتظار، موتور محرکه و توجیهگر دینی بسیج مردم برای تغییر و اصلاح جامعه بوده است. در بسیاری از نامهها و اعلامیه های علما در این جنبش ها، ارجاع به امام عصر (عج) مشهود است.
۳. کارکرد همبستگی اجتماعی
استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: اعتقاد مشترک به امام غائب (عج) و انتظار ظهورش، عاملی وحدت بخش و ایجاد کننده «همبستگی اجتماعی» در بین پیروان است. این هم بستگی حتی در عصر غیبت و از طریق نهادهایی مانند «ولایت فقیه» که در توقیع شریف حضرت به آن اشاره شده، تداوم می یابد. ما در کتاب به نقش علما و فقها در ایجاد انسجام اجتماعی در دورههایی مانند صفویه و قاجار پرداخته ایم. همچنین، اجتماعات عظیم مردمی در مراسمی مانند دعای ندبه، جشن نیمه شعبان و مسجد جمکران، نمود عینی این همبستگی است.
۴. کارکرد کنترل اجتماعی
وی در توضیح این کارکرد گفت: انتظار فرج، یک «کنترل کننده درونی» قدرتمند در برابر ناهنجاریهای اخلاقی و اجتماعی ایجاد می کند. فردی که خود را منتظر و زمینهساز حکومت عدل میداند، پیش از هر نظارت خارجی، رفتار خود را سامان میبخشد. مکانیسم دینی این کنترل، «امر به معروف و نهی از منکر» است که فرد منتظر را به اصلاح محیط اطراف خود فرا میخواند.
مؤلف کتاب در پایان گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری خاطرنشان کرد: این اثر، گامی آغازین در بررسی ابعاد جامعهشناختی انتظار است و امیدوارم اساتید، پژوهشگران و علاقهمندان با مطالعه این کتاب، نویسنده را از نظرات اصلاحی و پیشنهادات ارزنده خود بهرهمند سازند.
انتهای پیام
نظر شما